Artikülasyon Çalışmaları

Artikülasyon çalışmaları, dil ve konuşma terapisinde çocuğun konuşma seslerini doğru ve anlaşılır söylemesine destek olan resimli sözcük ve oyun çalışmalarıdır. Çocuk k, ş ya da l gibi bir sesi kelimenin başında, ortasında veya sonunda tekrar eder. Diltigo bu çalışmaları sesli resim kartlarına ve oyunlara dönüştürür.

Bu sayfa diş hekimliğiyle değil, konuşma terapisiyle ilgilidir. Hedef sesi, sesin sözcükteki yerini ve çalışılacak kelimeleri terapist seçer; çalışma uygulamada ev ödevi olarak çocuğa gider. Evde veli yanında oturur, sonuçlar terapistin paneline gelir. Diltigo tanı koymaz; terapistin planladığı çalışmayı seans dışında sürdürmeye yardım eder. Tüm materyalleri görmek için dil ve konuşma terapisi materyalleri sayfamıza bakabilirsiniz.

Artikülasyon çalışmaları nedir?

Artikülasyon, konuşma seslerinin ağız, dil, dudak ve çene hareketleriyle üretilmesidir. Bir çocuk bazı sesleri henüz yaşıtları gibi çıkaramıyorsa terapist çocuğu dinler, hedef sesi belirler ve o sesi kısa, tekrarlı, oyunlu çalışmalarla pekiştirir. Çalışmanın kalbinde resimli sözcükler vardır: çocuk resme bakar, sözcüğü duyar ve söyler.

ASHA'nın konuşma sesi bozuklukları rehberine göre çocuklar konuşma seslerinin çoğunu 5 yaş civarında öğrenir; ancak bu yaş konuşulan dile ve lehçeye göre değişir. Başka dillerin yaş tabloları da Türkçeye olduğu gibi aktarılamaz. Bu yüzden burada "şu ses şu yaşta oturur" diyen bir tablo bulamazsınız. Genel dil ve konuşma gelişimi için NIDCD'nin sayfasına da göz atabilirsiniz.

Sesin kelimedeki yeri neden önemli?

Aynı ses kelimenin her yerinde aynı kolaylıkta söylenmez. Türkçedeki ünsüzlerin edinimini 2-8 yaş arasındaki 1359 çocukla inceleyen Ege (2010) normatif çalışması, sesin sözcükteki konumunun (başta, ortada, sonda), yaşın ve cinsiyetin birlikte düşünülmesi gerektiğini gösterir. Yani bir çocuk bir sesi kelimenin başında doğru söyleyip ortasında söyleyemeyebilir. Bu yüzden terapist sesi hem hangi sesin hem de hangi konumun çalışılacağını seçerek ele alır.

Konum	Ne demek?	k sesiyle	ş sesiyle	l sesiyle
Başta	Sözcüğün ilk sesi	kedi	şapka	lale
Ortada	İlk ve son ses dışında	makas	kaşık	balon
Sonda	Sözcüğün son sesi	çiçek	kuş	okul

Diltigo'daki ses sayfaları

Şimdilik r, s, ş, k, g, l, z, ç, c, t ve d sesleri için başta, ortada ve sonda konumlarına ayrılmış çalışma sayfaları hazır; uygulamada resimli kelimesi bulunmayan konumlar için sayfa yok. Her sayfada o sesi taşıyan resimli kelimelerin düz listesi, uygulamadan örnek kartlar ve o sesle çalışılan oyunlar yer alır:

Artikülasyon çalışmasında kullanılan Diltigo oyunları

Dört oyun, dört farklı beceri: hedef sesi fark etmek, benzer sesleri ayırt etmek, sözcüğü tekrar etmek ve kelimeyi panoda bulup söylemek. Terapist çocuğun düzeyine göre birini ya da birkaçını seçer.

Diltigo oyunu · Okul çağı

Köstebek Yakalamaca

Köstebekler deliklerden başını uzatır; çocuk hedef sesi taşıyanları yakalar. Sesi dinlemek hızlı ve eğlenceli bir oyuna dönüşür.

• Hedef sesi fark etmek
• Hızlı karar vermek
• Dikkatli dinleme

App StoreGoogle Play

Diltigo oyunu · 4 yaş ve üstü

Minimal Çift Dedektifi

Tigo bir kelime söyler; çocuk birbirine çok benzeyen iki resimden doğrusunu bulur. Küçük bir ses farkını duymak bir dedektiflik oyununa dönüşür.

• Benzer sesleri ayırt etmek
• Dikkatli dinleme
• Anlam farkını duymak

App StoreGoogle Play

Diltigo oyunu · 2 yaş ve üstü

Nokta Nokta

Ekranda bir resim belirir ve adı seslenir. Çocuk adı her söylediğinde bir nokta boyanır; tekrar baskısız ve keyifli bir ritme dönüşür.

• Sözcüğü tekrar etmek
• Dikkatli dinleme
• Baskısız pratik

App StoreGoogle Play

Diltigo oyunu · Okul öncesi ve okul çağı

Tombala

Panoda dokuz resim var. Çocuk çektiği kartın adını söyler, panoda eşini bulur.

• Sözcük dağarcığı
• Görsel tarama
• Adını söyleme

App StoreGoogle Play

Diltigo'dan ekranlar

Diltigo'da 40'a yakın oyun türü var. Oyunlar orman, deniz, çiftlik ve uzay gibi sekiz farklı temada oynanır; mavi robot Tigo her oyunda çocuğa eşlik eder, yönergeleri sesli söyler. Uygulamadan birkaç ekran:

Evde artikülasyon çalışmasına nasıl destek olunur?

Evdeki çalışma, terapistin seansta yaptığı işi tamamlar; yerine geçmez. Birkaç basit yol işe yarar. Uygulamadaki oyun bittikten sonra da aynı kelimeler gündelik hayatta kullanılabilir:

1. Modeli siz olun. Kelimeyi doğru ve net söyleyin; çocuk "tedi" derse siz "Evet, kedi!" diyerek doğru biçimi duyurun.
2. Baskısız tekrar. Doğru biçimi geri verin, ama çocuğunuzdan "şimdi sen söyle" diye üstüne gitmeyin.
3. Kısa ve oyunlu çalışın. Ses oyunları, resim kitabı ya da uygulamadaki bir oyun yeter; uzun ve yorucu olmasın.
4. Çabayı övün. "Denedin, harika!" demek, sesin kusursuz çıkmasını beklemekten daha değerlidir.
5. Tekrar ettirmeyin, sert düzeltmeyin. Aynı kelimeyi defalarca söyletmek ya da azarlayarak düzeltmek çocuğu konuşmaktan soğutabilir.

Veliler için Diltigo

Ses çalışması evde, kısa ve keyifli olduğunda sürer. Diltigo terapistin verdiği çalışmayı oyun hâline getirir; siz yanında oturup konuşmayı sürdürürsünüz.

• Veli hesabı ücretsiz. Uygulamayı indirip çocuğunuzun profilini açmanız yeter.
• Terapistinizle aynı yerde. Terapistinizin gönderdiği ödevler uygulamada sizi bekler; aklınıza takılanı mesajla sorarsınız.
• Hazır pratik kütüphanesi. 400'ü aşkın hazır pratik elinizin altında; çocuğunuza uygun olanları kolayca bulursunuz.
• Anlaşılır raporlar. Gelişim Yolu, çocuğunuzun ilerleyişini sade bir dille gösterir.
• Her çocuğa uygun ayarlar. Disleksiye uygun yazı tipi, renk körlüğü filtresi, hareketi azaltma ve yüksek kontrast gibi erişilebilirlik ayarları var.
• Terapistiniz yoksa. Uygulamada terapist kodu girerek ya da "Diltigo sizin için bulsun" seçeneğiyle bir terapistle eşleşebilirsiniz.

Terapistler için Diltigo

Hedef sesi, sesin sözcükteki konumunu ve çalışılacak kelimeleri siz seçersiniz. Diltigo çalışmayı oyuna çevirir, ev ödevi olarak gönderir ve sonuçları panelinize getirir.

• Karar sizde. Hedef sesi, konumu ve kelimeleri terapist belirler; Diltigo tanı koymaz.
• Hazır içerik, sizin planınız. 40'a yakın oyun türü ve 400'ü aşkın hazır pratik arasından seçin ya da şablondan danışanınıza özel bir pratik kurun.
• Birkaç dokunuşla ev ödevi. Pratiği bir ya da birden çok danışana gönderin; tarih aralığını ve günlük tekrarı siz belirleyin.
• Evdeki çalışma görünür. Ödev takibi ve haftalık ödev analiziyle evde ne yapıldığını görürsünüz. Analiz bir tanı değildir; bir sonraki seansı planlamanıza yardım eder.
• Her şey tek uygulamada. Veliyle mesajlaşma, seans ajandası ve raporlar aynı yerde.

Terapistler Diltigo'yu App Store ya da Google Play üzerinden alınan mağaza içi abonelikle kullanır.

Dil gelişiminin genel akışını merak ediyorsanız Çocuk kaç yaşında konuşur? yazımıza, terapinin nasıl işlediğini merak ediyorsanız dil ve konuşma terapisi nedir? yazımıza bakabilirsiniz.

Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır; bir dil ve konuşma terapistinin değerlendirmesinin ve önerilerinin yerine geçmez. Diltigo oyunları terapistin planladığı çalışmayı seans dışında sürdürmeye yardım eder; tek başına bir tedavi değildir.

Sık sorulan sorular

Artikülasyon çalışmaları nedir?

Artikülasyon çalışmaları, dil ve konuşma terapisinde çocuğun konuşma seslerini doğru ve anlaşılır söylemesine destek olan sözcük, resim ve oyun çalışmalarıdır. Çocuk hedef sesi kelimenin başında, ortasında ya da sonunda tekrar eder. Çalışmayı ve hedef sesi bir dil ve konuşma terapisti belirler.

Bir ses kelimenin başında doğru, ortasında yanlış çıkabilir mi?

Evet, olabilir. Türkçedeki ünsüz edinimini inceleyen Ege (2010) çalışması, sesin sözcükteki yerinin, yaşın ve cinsiyetin birlikte düşünülmesi gerektiğini gösterir. Bu yüzden bir çocuk bir sesi kelimenin başında doğru söyleyip ortasında söyleyemeyebilir. Bu bir tanı değildir; terapist sesi her konumda ayrı ayrı değerlendirir.

Evde artikülasyon çalışmasına nasıl destek olunur?

Kelimeyi önce siz doğru söyleyin, çocuk yanlış söylediğinde doğru biçimini baskı yapmadan geri verin. Kısa ve oyunlu çalışın, çabayı övün. Çocuğunuza aynı kelimeyi defalarca tekrarlatmayın ve sert düzeltmeyin. Hedefi terapistinizle birlikte belirleyin; ev ödevini uygulamadan takip edebilirsiniz.

Ne zaman bir dil ve konuşma terapistine başvurulmalı?

Çocuk 4 yaşından sonra da konuşmasının çoğu aile dışından kişilerce anlaşılmıyorsa, bir ses sürekli başka bir sesle değişiyor ve bu anlaşılmayı etkiliyorsa ya da çocuk bu yüzden konuşmaktan kaçınıyorsa bir dil ve konuşma terapistine danışın. Beklemek yerine uzman görüşü almak daha güvenlidir.

Diltigo artikülasyon çalışmalarında neler sunuyor?

Diltigo, sesli resimli kelimeleri ve terapi oyunlarını tek uygulamada toplar. Terapist hedef sesi, konumu ve kelimeleri seçer, hazırladığı pratiği ev ödevi olarak gönderir; çocuk evde veliyle birlikte çalışır, sonuçlar terapistin paneline gelir. Diltigo tanı koymaz.

Diltigo uygulaması ücretli mi?

Veli hesabı ücretsizdir. Veli, terapistinin gönderdiği ödevleri ve Diltigo'nun hazır pratik kütüphanesini kendi hesabından açar. Terapistler uygulamayı App Store ya da Google Play üzerinden alınan mağaza içi abonelikle kullanır; danışan ekleme, ödev verme, seans ve rapor araçları bu aboneliğin parçasıdır.

Diltigo hangi cihazlarda çalışır?

Diltigo bir mobil uygulamadır; telefonda ve tablette çalışır. iPhone ve iPad için App Store'da, Android cihazlar için Google Play'de bulunur. Bu sayfadaki ekran görüntüleri oyunların uygulamadaki gerçek görünümüdür; oyunlar web sitesinde değil, uygulamada açılır.

Kaynaklar

1. ASHA — Speech Sound Disorders: Articulation and Phonology (Practice Portal)
2. Ege, P. (2010). Türkçe'deki ünsüzlerin edinimi: Bir norm çalışması. Türk Psikoloji Dergisi, 25(65), 16-39.
3. NIDCD (NIH) — Speech and Language Developmental Milestones