R Sesi Ortada Kelimeler

← R Sesi Çalışmaları

R sesi ortada kelimeler, r sesinin kelimenin ilk ve son harfi dışında bir yerde geldiği sözcüklerdir: araba, bayrak, karpuz ve kiraz gibi. Dil ve konuşma terapisinde çocuk bu sözcükleri resme bakarak ve sesini dinleyerek tekrar eder. Aşağıda örnek bir kelime listesi var; Diltigo uygulamasında ortasında r olan 270 resimli kelime bulunur.

Bu sayfada kelimelerden bir seçki, uygulamadaki kartlardan örnekler ve bu kelimelerle çalışılan oyunlar var. Hedef sesi, sesin sözcükteki yerini ve çalışılacak kelimeleri terapist seçer; Diltigo tanı koymaz. Terapistiniz isterse bu kelimelerle bir pratik hazırlayıp ev ödevi olarak gönderir. Bu sesle ilgili tüm sayfalar için r sesi çalışmaları sayfamıza, artikülasyon çalışmalarının genel çerçevesi için artikülasyon çalışmaları sayfamıza, sesin kelimedeki öbür konumları için r sesi başta kelimeler ve r sesi sonda kelimeler sayfalarımıza, diğer kart setleri için resimli kelime kartları sayfamıza ve tüm materyaller için dil ve konuşma terapisi materyalleri sayfamıza bakabilirsiniz. R harfini söyleyemeyen çocuklar için ayrıntılı yazımız: Çocuğum r harfini söyleyemiyor.

Ortasında r olan kelimeler listesi

Aşağıdaki listede r sesinin kelimenin ortasında geldiği, çocukların tanıdığı kelimeler var. Kelimeler hece sayısına göre gruplandı. Ortasında r olan kelimelerin tamamı, resimleriyle birlikte Diltigo uygulamasında. Listedeki her kelimenin uygulamada resmi vardır.

Uygulamadaki r sesi kelime kartları

Kelimeler uygulamada resimli kartlar olarak durur. Resimler Diltigo'nun kendi kütüphanesinden gelir; kütüphaneye giren her resim tek tek incelenip onaylanır. Aşağıda kartlardan örnekler görüyorsunuz; kelimelerin tamamı uygulamada.

Hece sayısı	Örnek r kelimeleri	Listede ne var?
Tek heceli	tren, park, kart	Kısa kelimeler; resme bakıp hemen söylenebilir
İki heceli	bayrak, erik, market, para, hırka	Çocukların en çok tanıdığı, resmi kolay anlaşılan kelimeler
Üç ve daha çok heceli	araba, makarna, merdiven, zürafa, karınca, tencere	Uzun kelimeler; hangi aşamada kullanılacağını terapist belirler

R sesi çalışmasında çocuklarda neler görülebilir?

Sıvı ses sapması, r sesi çalışmasında terapistlerin sık karşılaştığı bir örüntüdür: r, y'ye benzer ya da söylenmez. "Araba" yerine "ayaba" ya da "alaba" demek buna örnektir. Türkçede r aileden aileye ve bölgeden bölgeye değişebildiği için terapist çocuğun kendi konuşmasını dinler; kararı harf değil, çocuğun gerçek konuşması belirler. Bu bir tanı değildir.

"dere" ile "deve", "martı" ile "mantı" gibi çiftler, tek sesin anlamı nasıl değiştirdiğini gösterir. Diltigo'daki Minimal Çift Dedektifi oyunu bu tür çiftlerle çalışır. Çocuk küçükse ve yalnızca r eksikse terapist izler, aileyi bilgilendirir; acele müdahale gerekmez. Baskılı ya da zorlayıcı tekrar önerilmez. 6 yaşından sonra r, s, ş ve l hataları sürüyorsa ve çocuğun sosyal yaşamını etkiliyorsa bir dil ve konuşma terapistine danışmak gerekir. Bu bir bekleme süresi değildir; endişeniz varsa her yaşta danışabilirsiniz.

R sesi kelimenin ortasında: neden ayrı bir sayfa?

Aynı ses kelimenin başında, ortasında ve sonunda farklı zorlukta olabilir. Ege (2010) çalışması, Türkçedeki ünsüzlerin edinimini incelerken sesin sözcükteki konumunun, yaşın ve cinsiyetin birlikte düşünülmesi gerektiğini gösterir. Bir çocuk r sesini kelimenin başında doğru söyleyip ortasında söyleyemeyebilir; bu sayfa bu yüzden yalnızca r sesinin kelimenin ortasında geldiği sözcükleri toplar. ASHA, çocukların konuşma seslerinin çoğunu 5 yaş civarında öğrendiğini belirtir; bu yaş dile ve lehçeye göre değişir. Sesin yeri bile sonucu değiştirdiği için her sesi tek bir yaşa bağlamak doğru olmaz, burada "r sesi şu yaşta oturur" gibi bir bilgi de yok. Hedef sesi, konumu ve kelimeleri terapist seçer. Genel gelişim bilgisi için NIDCD'nin sayfasına bakabilirsiniz.

R sesi kelimeleriyle oynanan Diltigo oyunları

Aynı kelimeler üç oyunda, üç farklı şekilde karşınıza çıkar. Terapist çocuğun düzeyine göre birini ya da birkaçını seçer; seçtiği kelimelerden bir pratik kurar ve çocuğa ödev olarak gönderir.

Diltigo oyunu · 2 yaş ve üstü

Nokta Nokta

Ekranda bir resim belirir ve adı seslenir. Çocuk adı her söylediğinde bir nokta boyanır; tekrar baskısız ve keyifli bir ritme dönüşür.

• Sözcüğü tekrar etmek
• Dikkatli dinleme
• Baskısız pratik

App StoreGoogle Play

Diltigo oyunu · 4 yaş ve üstü

Minimal Çift Dedektifi

Tigo bir kelime söyler; çocuk birbirine çok benzeyen iki resimden doğrusunu bulur. Küçük bir ses farkını duymak bir dedektiflik oyununa dönüşür.

• Benzer sesleri ayırt etmek
• Dikkatli dinleme
• Anlam farkını duymak

App StoreGoogle Play

Diltigo oyunu · Okul öncesi ve okul çağı

Tombala

Panoda dokuz resim var. Çocuk çektiği kartın adını söyler, panoda eşini bulur.

• Sözcük dağarcığı
• Görsel tarama
• Adını söyleme

App StoreGoogle Play

Diltigo'dan ekranlar

Diltigo'da 40'a yakın oyun türü var. Oyunlar orman, deniz, çiftlik ve uzay gibi sekiz farklı temada oynanır; mavi robot Tigo her oyunda çocuğa eşlik eder, yönergeleri sesli söyler. Uygulamadan birkaç ekran:

Evde r sesi çalışmasına nasıl destek olunur?

Evdeki çalışma, terapistin seansta yaptığı işi tamamlar; yerine geçmez. Birkaç basit yol işe yarar:

1. Modeli siz olun. Kelimeyi doğru ve net söyleyin. Çocuk "ayaba" derse siz "Evet, araba!" diyerek doğru biçimi, üstüne gitmeden duyurun.
2. Baskısız geri bildirim. Doğru söylenişi duyurun, ardından çocuğun tekrar etmesini beklemeden konuşmaya devam edin.
3. Beş dakika yeter. Birkaç resim kartı ya da uygulamadaki bir oyun, günde kısa bir süre; yorulmadan bitsin.
4. Denemeyi övün. "Güzel denedin" demek, sesin kusursuz çıkmasını beklemekten daha değerlidir.
5. Zorlamayın. Aynı kelimeyi tekrar tekrar söyletmek ya da kızarak düzeltmek çocuğu konuşmaktan uzaklaştırabilir.

Veliler için Diltigo

Ses çalışması evde, kısa ve keyifli olduğunda sürer. Diltigo terapistin verdiği çalışmayı oyun hâline getirir; siz yanında oturup konuşmayı sürdürürsünüz.

• Veli hesabı ücretsiz. Uygulamayı indirip çocuğunuzun profilini açmanız yeter.
• Terapistinizle aynı yerde. Terapistinizin gönderdiği ödevler uygulamada sizi bekler; aklınıza takılanı mesajla sorarsınız.
• Hazır pratik kütüphanesi. 400'ü aşkın hazır pratik elinizin altında; çocuğunuza uygun olanları kolayca bulursunuz.
• Anlaşılır raporlar. Gelişim Yolu, çocuğunuzun ilerleyişini sade bir dille gösterir.
• Her çocuğa uygun ayarlar. Disleksiye uygun yazı tipi, renk körlüğü filtresi, hareketi azaltma ve yüksek kontrast gibi erişilebilirlik ayarları var.
• Terapistiniz yoksa. Uygulamada terapist kodu girerek ya da "Diltigo sizin için bulsun" seçeneğiyle bir terapistle eşleşebilirsiniz.

Terapistler için Diltigo

Hedef sesi, sesin sözcükteki konumunu ve çalışılacak kelimeleri siz seçersiniz. Diltigo çalışmayı oyuna çevirir, ev ödevi olarak gönderir ve sonuçları panelinize getirir.

• Karar sizde. Hedef sesi, konumu ve kelimeleri terapist belirler; Diltigo tanı koymaz.
• Hazır içerik, sizin planınız. 40'a yakın oyun türü ve 400'ü aşkın hazır pratik arasından seçin ya da şablondan danışanınıza özel bir pratik kurun.
• Birkaç dokunuşla ev ödevi. Pratiği bir ya da birden çok danışana gönderin; tarih aralığını ve günlük tekrarı siz belirleyin.
• Evdeki çalışma görünür. Ödev takibi ve haftalık ödev analiziyle evde ne yapıldığını görürsünüz. Analiz bir tanı değildir; bir sonraki seansı planlamanıza yardım eder.
• Her şey tek uygulamada. Veliyle mesajlaşma, seans ajandası ve raporlar aynı yerde.

Terapistler Diltigo'yu App Store ya da Google Play üzerinden alınan mağaza içi abonelikle kullanır.

Dil gelişiminin genel akışını merak ediyorsanız Çocuk kaç yaşında konuşur? yazımıza, terapinin nasıl işlediğini merak ediyorsanız dil ve konuşma terapisi nedir? yazımıza bakabilirsiniz.

Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır; bir dil ve konuşma terapistinin değerlendirmesinin ve önerilerinin yerine geçmez. Diltigo oyunları terapistin planladığı çalışmayı seans dışında sürdürmeye yardım eder; tek başına bir tedavi değildir.

Sık sorulan sorular

R sesi ortada kelimeler nelerdir?

R sesinin kelimenin ilk ve son harfi dışında bir yerde geldiği sözcüklerdir: araba, bayrak, karpuz, kiraz, kurbağa ve ördek gibi. Diltigo uygulamasında ortasında r olan 270 resimli kelime vardır. Terapist bu kelimelerden hedefe uygun olanları seçip ev ödevi olarak gönderebilir.

R sesi için belli bir yaş var mı?

Sese özgü tek bir yaş yoktur. ASHA'ya göre çocuklar konuşma seslerinin çoğunu 5 yaş civarında öğrenir; bu, dile ve lehçeye göre değişir. Ege (2010) de Türkçede sesin kelimedeki yerinin, yaşın ve cinsiyetin birlikte ele alınması gerektiğini gösterir. Aklınıza takılan varsa bir dil ve konuşma terapistine danışın.

Çocuk r yerine y diyorsa ya da r'yi hiç söylemiyorsa ne yapmalı?

Çocuğun r'yi y ya da l gibi söylemesi ("araba" yerine "ayaba" ya da "alaba") sıvı ses sapması denen bir örüntüdür; bazı çocuklar r'yi hiç söylemeyebilir. Kelimeyi doğru söyleyip çocuğa baskı yapmadan geri verin, çabasını övün. Küçük yaşta tek başına r'nin olmaması acele gerektirmez; 6 yaşından sonra sürüyorsa ve sosyal yaşamı etkiliyorsa bir dil ve konuşma terapistine danışın. Kaygınız varsa daha erken yaşta da başvurabilirsiniz.

R sesi kelimeleriyle evde nasıl çalışılır?

Çalışma kısa ve keyifli olsun. Kartlara birlikte bakın, kelimeyi önce siz doğru söyleyin, çocuğun denemesini övün. Tekrar ettirmeye ve sert düzeltmeye gitmeyin. Hedef kelimeleri terapistinizle birlikte seçin; ödevi uygulamadan izleyebilirsiniz.

Diltigo'da r sesi çalışması nasıl yapılır?

Terapist hedef sesi, konumu ve kelimeleri seçer, pratiği hazırlar ve ev ödevi olarak gönderir. Çocuk evde veliyle birlikte Nokta Nokta ve Minimal Çift Dedektifi ve Tombala gibi oyunlarla çalışır, sonuçlar terapistin paneline gelir. Diltigo tanı koymaz.

Diltigo uygulaması ücretli mi?

Veli hesabı ücretsizdir. Veli, terapistinin gönderdiği ödevleri ve Diltigo'nun hazır pratik kütüphanesini kendi hesabından açar. Terapistler uygulamayı App Store ya da Google Play üzerinden alınan mağaza içi abonelikle kullanır; danışan ekleme, ödev verme, seans ve rapor araçları bu aboneliğin parçasıdır.

Diltigo hangi cihazlarda çalışır?

Diltigo bir mobil uygulamadır; telefonda ve tablette çalışır. iPhone ve iPad için App Store'da, Android cihazlar için Google Play'de bulunur. Bu sayfadaki ekran görüntüleri oyunların uygulamadaki gerçek görünümüdür; oyunlar web sitesinde değil, uygulamada açılır.

Kaynaklar

1. ASHA — Speech Sound Disorders: Articulation and Phonology (Practice Portal)
2. Ege, P. (2010). Türkçe'deki ünsüzlerin edinimi: Bir norm çalışması. Türk Psikoloji Dergisi, 25(65), 16-39.
3. NIDCD (NIH) — Speech and Language Developmental Milestones