Ç Sesi Sonda Kelimeler
Ağaç, havuç, taç, yengeç… sonunda ç olan 20'yi aşkın resimli kelime Diltigo uygulamasında. Terapist hedef sesi seçer; çocuk kelimeleri sesli, resimli ve oyunla çalışır. Veli hesabı ücretsiz.
Ç sesi sonda kelimeler, adı ç sesiyle biten sözcüklerdir: ağaç, havuç, taç ve yengeç gibi. Dil ve konuşma terapisinde çocuk bu sözcükleri resme bakarak ve sesini dinleyerek tekrar eder. Aşağıda örnek bir kelime listesi var; Diltigo uygulamasında sonunda ç olan 20'yi aşkın resimli kelime bulunur.
Bu sayfada kelimelerden bir seçki, uygulamadaki kartlardan örnekler ve bu kelimelerle çalışılan oyunlar var. Hedef sesi, sesin sözcükteki yerini ve çalışılacak kelimeleri terapist seçer; Diltigo tanı koymaz. Terapistiniz isterse bu kelimelerle bir pratik hazırlayıp ev ödevi olarak gönderir. Bu sesle ilgili tüm sayfalar için ç sesi çalışmaları sayfamıza, artikülasyon çalışmalarının genel çerçevesi için artikülasyon çalışmaları sayfamıza, sesin kelimedeki öbür konumları için ç sesi başta kelimeler ve ç sesi ortada kelimeler sayfalarımıza, sesle karışabilen sesler için ş sesi çalışmaları sayfamıza, diğer kart setleri için resimli kelime kartları sayfamıza ve tüm materyaller için dil ve konuşma terapisi materyalleri sayfamıza bakabilirsiniz.
Ç ile biten kelimeler listesi
Bu listede adı ç sesiyle biten, çocukların günlük hayattan tanıdığı kelimelerden bir seçki var. Kelimeler hece sayısına göre gruplandı. Sonunda ç olan kelimelerin tamamı, resimleriyle birlikte Diltigo uygulamasında. Listedeki her kelimenin uygulamada resmi vardır.
Tek heceli
- iç
- koç
- maç
- saç
- taç
- vinç
İki heceli
- avuç
- ağaç
- havuç
- ilaç
- pirinç
- sandviç
- satranç
- sütlaç
- süzgeç
- topaç
- yengeç
- çekiç
Üç ve daha çok heceli
- büyüteç
- kırlangıç
Uygulamadaki ç sesi kelime kartları
Kelimeler uygulamada resimli kartlar olarak durur. Resimler Diltigo'nun kendi kütüphanesinden gelir; kütüphaneye giren her resim tek tek incelenip onaylanır. Aşağıda kartlardan örnekler görüyorsunuz; kelimelerin tamamı uygulamada.
| Hece sayısı | Örnek ç kelimeleri | Listede ne var? |
|---|---|---|
| Tek heceli | koç, maç, saç, taç, vinç | Kısa kelimeler, hızlı tekrar |
| İki heceli | ağaç, havuç, sandviç, satranç, yengeç | Gündelik hayattan tanıdık kelimeler |
| Üç ve daha çok heceli | büyüteç, kırlangıç | Daha uzun kelimeler; çalışma sırasını terapist seçer |
Ç sesi çalışmasında çocuklarda neler görülebilir?
Ç sesinde sık tanınan örüntülerden biri, ç'nin ş gibi söylenmesidir (deaffrikasyon): "çay" yerine "şay" denir. Bir başkası ç'nin t gibi söylenmesidir: "çay" yerine "tay". Bu açıklamalar bir tanı değildir; yalnızca örüntüleri anlatır.
"taç" ile "taş", "havuç" ile "havuz" gibi çiftler, tek sesin anlamı nasıl değiştirdiğini gösterir. Diltigo'daki Minimal Çift Dedektifi oyunu bu tür çiftlerle çalışır.
Ş ile ç karışması okul çağında da sürerse okuma yazmada ses ile harfi eşleştirmeyi de etkileyebilir. Bu bir bekleme süresi değildir; endişeniz varsa çocuğunuz kaç yaşında olursa olsun bir dil ve konuşma terapistine danışabilirsiniz. Ş sesini ş sesi çalışmaları sayfamızda anlattık.
S, ş, ç gibi birçok ses aynı t sesine dönüşüyorsa terapist konuşmaya daha kapsamlı bakar. Bu açıklama bir tanı değildir. T sesi için t sesi çalışmaları sayfamıza göz atabilirsiniz.
Ç sesi kelimenin sonunda: neden ayrı bir sayfa?
Kelimenin sonundaki ses, başındakiyle aynı kolaylıkta söylenmeyebilir. Ege (2010), Türkçedeki ünsüzlerin edinimini incelediği çalışmasında sesin sözcükteki konumunun, yaşın ve cinsiyetin birlikte düşünülmesi gerektiğini gösterir. Çocuk ç sesini kelimenin başında söyleyip sonunda söyleyemeyebilir; bu nedenle bu sayfa yalnızca ç sesinin kelimenin sonunda geldiği sözcüklere ayrıldı. ASHA'ya göre çocuklar konuşma seslerinin çoğunu 5 yaş civarında öğrenir, ama bu yaş dile ve lehçeye göre değişir. Her sesi tek bir yaşa bağlamak doğru olmaz; burada "ç sesi şu yaşta oturur" demiyoruz. Hangi sesin, hangi konumda, hangi kelimelerle çalışılacağına terapist karar verir. Genel gelişim bilgisi için NIDCD'nin sayfasına bakabilirsiniz.
Ç sesi kelimeleriyle oynanan Diltigo oyunları
Aynı kelimeler üç oyunda, üç farklı şekilde karşınıza çıkar. Terapist çocuğun düzeyine göre birini ya da birkaçını seçer; seçtiği kelimelerden bir pratik kurar ve çocuğa ödev olarak gönderir.
Diltigo oyunu · 2 yaş ve üstü
Nokta Nokta
Ekranda bir resim belirir ve adı seslenir. Çocuk adı her söylediğinde bir nokta boyanır; tekrar baskısız ve keyifli bir ritme dönüşür.
- Sözcüğü tekrar etmek
- Dikkatli dinleme
- Baskısız pratik
Diltigo oyunu · 4 yaş ve üstü
Minimal Çift Dedektifi
Tigo bir kelime söyler; çocuk birbirine çok benzeyen iki resimden doğrusunu bulur. Küçük bir ses farkını duymak bir dedektiflik oyununa dönüşür.
- Benzer sesleri ayırt etmek
- Dikkatli dinleme
- Anlam farkını duymak
Diltigo oyunu · Okul öncesi ve okul çağı
Tombala
Panoda dokuz resim var. Çocuk çektiği kartın adını söyler, panoda eşini bulur.
- Sözcük dağarcığı
- Görsel tarama
- Adını söyleme
Diltigo'dan ekranlar
Diltigo'da 40'a yakın oyun türü var. Oyunlar orman, deniz, çiftlik ve uzay gibi sekiz farklı temada oynanır; mavi robot Tigo her oyunda çocuğa eşlik eder, yönergeleri sesli söyler. Uygulamadan birkaç ekran:
Evde ç sesi çalışmasına nasıl destek olunur?
Evdeki çalışma, terapistin seansta yaptığı işi tamamlar; yerine geçmez. Birkaç basit yol işe yarar:
- Modeli siz olun. Kelimeyi doğru ve net söyleyin. Çocuk "şay" derse siz "Evet, çay!" diyerek doğru biçimi, üstüne gitmeden duyurun.
- Baskısız tekrar. Doğru biçimi geri verin; ama "şimdi sen söyle" diye çocuğu zorlamayın.
- Kısa ve oyunlu çalışın. Resim kartlarına bakmak, ses oyunları ya da uygulamadaki bir oyun yeter; uzun ve yorucu olmasın.
- Çabayı övün. "Denedin, harika!" demek, sesin kusursuz çıkmasını beklemekten daha değerlidir.
- Tekrar ettirmeyin, sert düzeltmeyin. Aynı kelimeyi defalarca söyletmek ya da azarlayarak düzeltmek çocuğu konuşmaktan soğutabilir.
Veliler için Diltigo
Ses çalışması evde, kısa ve keyifli olduğunda sürer. Diltigo terapistin verdiği çalışmayı oyun hâline getirir; siz yanında oturup konuşmayı sürdürürsünüz.
- Veli hesabı ücretsiz. Uygulamayı indirip çocuğunuzun profilini açmanız yeter.
- Terapistinizle aynı yerde. Terapistinizin gönderdiği ödevler uygulamada sizi bekler; aklınıza takılanı mesajla sorarsınız.
- Hazır pratik kütüphanesi. 400'ü aşkın hazır pratik elinizin altında; çocuğunuza uygun olanları kolayca bulursunuz.
- Anlaşılır raporlar. Gelişim Yolu, çocuğunuzun ilerleyişini sade bir dille gösterir.
- Her çocuğa uygun ayarlar. Disleksiye uygun yazı tipi, renk körlüğü filtresi, hareketi azaltma ve yüksek kontrast gibi erişilebilirlik ayarları var.
- Terapistiniz yoksa. Uygulamada terapist kodu girerek ya da "Diltigo sizin için bulsun" seçeneğiyle bir terapistle eşleşebilirsiniz.
Terapistler için Diltigo
Hedef sesi, sesin sözcükteki konumunu ve çalışılacak kelimeleri siz seçersiniz. Diltigo çalışmayı oyuna çevirir, ev ödevi olarak gönderir ve sonuçları panelinize getirir.
- Karar sizde. Hedef sesi, konumu ve kelimeleri terapist belirler; Diltigo tanı koymaz.
- Hazır içerik, sizin planınız. 40'a yakın oyun türü ve 400'ü aşkın hazır pratik arasından seçin ya da şablondan danışanınıza özel bir pratik kurun.
- Birkaç dokunuşla ev ödevi. Pratiği bir ya da birden çok danışana gönderin; tarih aralığını ve günlük tekrarı siz belirleyin.
- Evdeki çalışma görünür. Ödev takibi ve haftalık ödev analiziyle evde ne yapıldığını görürsünüz. Analiz bir tanı değildir; bir sonraki seansı planlamanıza yardım eder.
- Her şey tek uygulamada. Veliyle mesajlaşma, seans ajandası ve raporlar aynı yerde.
Terapistler Diltigo'yu App Store ya da Google Play üzerinden alınan mağaza içi abonelikle kullanır.
Dil gelişiminin genel akışını merak ediyorsanız Çocuk kaç yaşında konuşur? yazımıza, terapinin nasıl işlediğini merak ediyorsanız dil ve konuşma terapisi nedir? yazımıza bakabilirsiniz.
Ne zaman bir dil ve konuşma terapistine danışmalı?
Bu sayfadaki kartlar, listeler ve oyunlar bir çalışma aracıdır; değerlendirme ya da tanı aracı değildir. Çocuk 4 yaşından sonra da konuşmasının çoğu aile dışından kişilerce anlaşılmıyorsa, bir ses sürekli başka bir sesle değişiyor ve bu anlaşılmayı etkiliyorsa ya da çocuk bu yüzden konuşmaktan kaçınıyorsa bir dil ve konuşma terapistine danışın. Bu bir bekleme süresi değildir; kaygınız varsa çocuğunuz kaç yaşında olursa olsun danışabilirsiniz. Terapist bulma sayfamız size yardımcı olabilir. Değerlendirmeyi yalnızca terapist yapar.
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır; bir dil ve konuşma terapistinin değerlendirmesinin ve önerilerinin yerine geçmez. Diltigo oyunları terapistin planladığı çalışmayı seans dışında sürdürmeye yardım eder; tek başına bir tedavi değildir.
Sık sorulan sorular
Ç sesi sonda kelimeler nelerdir?
Adı ç sesiyle biten sözcüklerdir: ağaç, havuç, taç, yengeç, koç ve sandviç gibi. Diltigo uygulamasında sonunda ç olan 20'yi aşkın resimli kelime vardır. Terapist bu kelimelerden hedefe uygun olanları seçip ev ödevi olarak gönderebilir.
Ç sesi için belli bir yaş var mı?
Sese özgü tek bir yaş yoktur. ASHA'ya göre çocuklar konuşma seslerinin çoğunu 5 yaş civarında öğrenir; bu, dile ve lehçeye göre değişir. Ege (2010) de Türkçede sesin kelimedeki yerinin, yaşın ve cinsiyetin birlikte ele alınması gerektiğini gösterir. Aklınıza takılan varsa bir dil ve konuşma terapistine danışın.
Çocuk ç yerine ş ya da t diyorsa ne yapmalı?
Ç'nin ş gibi söylenmesi ("çay" yerine "şay") ile t gibi söylenmesi ("çay" yerine "tay") ayrı örüntülerdir; ayrımı terapist yapar. Kelimeyi doğru söyleyip baskı yapmadan geri verin, çabayı övün. S, ş, ç gibi birçok ses aynı t sesine dönüşüyorsa terapist konuşmaya daha kapsamlı bakar. Kaygınız varsa çocuğunuz kaç yaşında olursa olsun bir dil ve konuşma terapistine danışabilirsiniz.
Ç sesi kelimeleriyle evde nasıl çalışılır?
Kısa süreli ve oyunla çalışın. Resimlere birlikte bakıp kelimeyi doğru söyleyin; çocuk denediğinde övün. Aynı kelimeyi defalarca söyletmeyin, azarlamayın. Çalışılacak kelimeleri terapistinizle belirleyin, ödevi uygulamadan takip edin ve gidişatı bir sonraki seansta anlatın.
Diltigo'da ç sesi çalışması nasıl yapılır?
Terapist hedef sesi, konumu ve kelimeleri seçer, pratiği hazırlar ve ev ödevi olarak gönderir. Çocuk evde veliyle birlikte Nokta Nokta ve Minimal Çift Dedektifi ve Tombala gibi oyunlarla çalışır, sonuçlar terapistin paneline gelir. Diltigo tanı koymaz.
Diltigo uygulaması ücretli mi?
Veli hesabı ücretsizdir. Veli, terapistinin gönderdiği ödevleri ve Diltigo'nun hazır pratik kütüphanesini kendi hesabından açar. Terapistler uygulamayı App Store ya da Google Play üzerinden alınan mağaza içi abonelikle kullanır; danışan ekleme, ödev verme, seans ve rapor araçları bu aboneliğin parçasıdır.
Diltigo hangi cihazlarda çalışır?
Diltigo bir mobil uygulamadır; telefonda ve tablette çalışır. iPhone ve iPad için App Store'da, Android cihazlar için Google Play'de bulunur. Bu sayfadaki ekran görüntüleri oyunların uygulamadaki gerçek görünümüdür; oyunlar web sitesinde değil, uygulamada açılır.
