Serbest Çalışan Terapist: Seans Ücreti Nasıl Belirlenir?

Seans ücreti nasıl belirlenir sorusunun yanıtı bir piyasa ortalaması değil, kendi maliyetinizdir: aylık sabit giderlerinizi, hedeflediğiniz net kazancı ve vergi ile prim karşılığını toplayıp, ay içinde gerçekten ücretlendirebildiğiniz saat sayısına bölersiniz. Çıkan tutar sizin asgari saatlik ücretinizdir; seans türüne, süresine ve iptal kurallarına göre bu tutardan fiyat listesi çıkarılır.

Seans ücreti hangi maliyet kalemlerinden oluşur?

Ücreti belirlemeden önce yalnızca seans süresini değil, seansı mümkün kılan bütün işi yazın. Serbest çalışan bir terapistte gider kalemleri şunlardır:

• Oda kirası ya da bir kuruma ödenen oda payı.
• Aidat, elektrik, internet ve temizlik gibi işletme giderleri.
• Materyal, test setleri ve yazılım abonelikleri.
• Ulaşım, özellikle ev ziyareti yapıyorsanız.
• Mesleki sorumluluk sigortası ve mali müşavir ücreti.
• Vergi ve sosyal güvenlik primi.
• Eğitim, süpervizyon ve kongre gideri.

Gider olmayan ama hesaba girmesi gereken kalemler de var: seanslar arasındaki boşluk, hazırlık süresi, rapor yazımı, aileyle yazışma ve iptaller. Bunlar ücretlendirilmeyen saatlerdir ve toplam maliyete yansıması gerekir. Rapor ve seans kaydı işini ayrıca düşünüyorsanız dil ve konuşma terapisi raporu yazısına bakabilirsiniz.

Saatlik ücret nasıl hesaplanır?

Formül dört değişkenlidir:

Asgari saatlik ücret = (G + H + V) ÷ S

• G: aylık sabit giderler toplamı (kira, materyal, sigorta, müşavir, yazılım).
• H: aylık hedeflediğiniz net kazanç.
• V: vergi ve prim karşılığı. Yıllık tahmini yükü mali müşavirinizden alıp on iki aya bölün.
• S: ayda fiilen ücretlendirebildiğiniz saat sayısı.

En sık yapılan hata, S yerine toplam çalışma saatini koymaktır. Çalışma saatinizin tamamı seans değildir.

Aşağıdaki saat dağılımı bir örnek varsayımdır, piyasa verisi değildir:

Bu varsayımda çalışma saatinizin yarısı gelir getirir. G + H + V toplamınız hangi rakamsa, onu 160’a değil 80’e bölmeniz gerekir. Kendi tablonuzu doldururken kendi saatlerinizi kullanın; ilk ayda tahmin edin, üç ay sonra gerçek defter kayıtlarıyla düzeltin.

Hesabın sonucu bir alt sınırdır. Sağlık hizmetlerinin tanıtımında ücret bilgisi paylaşılamadığı için (aşağıda) ücretinizi başkasının fiyatına bakarak değil, kendi maliyetinize göre kurun.

Değerlendirme, terapi, ev ziyareti ve çevrim içi seans aynı ücretle mi verilir?

Aynı ücrete bağlı kalmak zorunda değilsiniz. Farklı hizmetlerin farklı iş yükü vardır:

Önemli olan ücret farkını mantığıyla birlikte baştan söylemektir. “Değerlendirme seansı neden daha uzun ve daha pahalı” sorusuna yazılı bir cevabınız olsun. Seans planı hazırlığınızı kolaylaştıracak bir şablon için terapi seans planı şablonu yazısına bakabilirsiniz.

Ev ziyareti ve çevrim içi seansın ruhsatlı birim kapsamında hangi koşulla yapılabileceği yönetmelik metninde ayrıca düzenlenmiş görünmüyor. Aynı yönetmelik, kendi adına ruhsatlı birimi olmayan meslek mensubunun danışmanlık, eğitim, koçluk ya da başka bir ad altında sağlık hizmeti sunamayacağını yazar (madde 21). Bu iki biçimi sunacaksanız önce il sağlık müdürlüğünden yazılı görüş alın.

İptal, paket ve gecikme politikası ücreti nasıl etkiler?

İptal edilen seans boş saat demektir ve S değişkenini küçültür. Bu yüzden iptal kuralını ücretle birlikte yazın:

• Seans için ne kadar önceden haber verilmesi gerektiği.
• Geç iptalde ya da gelmemede ne olacağı (örneğin telafi seansı, ücretin bir kısmı ya da tamamı).
• Hastalık gibi zorunlu hâllerde esneklik.
• Sizin iptal etmeniz hâlinde telafi.
• Paket uyguluyorsanız paketin süresi, kullanılmayan seansın akıbeti ve iade koşulu.

Paket ücreti seans başına tek ücretten düşükse indirimi hangi gerekçeyle verdiğinizi bilin ve her danışana aynı mantıkla uygulayın.

Bu kuralları kısa bir bilgilendirme formuna yazın, danışana ilk seansta verin ve imzalatın. Kural yazılı olmazsa her iptalde yeniden pazarlık yaparsınız.

Ücreti danışana nasıl bildirmeli, tanıtımda yazabilir miyim?

İki ayrı konu var ve karıştırılmamalı.

Birincisi danışanla sözleşme düzeyidir. ASHA’nın etik kurallarına göre dil ve konuşma patologları verilen hizmeti doğru kaydeder, doğru faturalandırır ve verilen hizmeti yanlış tanıtmaz. Bu ilkeyi ücrette uygulamanın yolu açıklıktır: ücreti, seans süresini ve iptal koşulunu randevudan önce yazılı bildirin, sonradan ek ücret çıkarmayın.

İkincisi tanıtım düzeyidir. 12 Kasım 2025 tarihli Sağlık Hizmetlerinde Tanıtım ve Bilgilendirme Faaliyetleri Hakkında Yönetmelik, tanıtım ve bilgilendirme faaliyetlerinde ücret, indirim, kampanya ya da promosyon bilgisine yer verilemeyeceğini yazar (madde 5). Serbest meslek yönetmeliği de birimin tanıtım faaliyetlerinin sağlık hizmetlerinde tanıtım mevzuatına uygun yürütülmesini ister (madde 20; atıf yaptığı 2023 yönetmeliği 2025’te yenisiyle değişti) ve tabela ile basılı materyal için ayrı kurallar koyar (madde 19). Kendi internet sitenizde ya da sosyal medyanızda fiyat listesi paylaşmadan önce il sağlık müdürlüğünden yazılı görüş alın.

Veli tarafından bakıldığında ücretin nasıl okunduğunu ayrı bir yazıda anlattık: dil ve konuşma terapisi seans ücretleri. Velilerin sorduğu soruları bilmek, bilgilendirme formunuzu hazırlarken işinize yarar.

Dil ve konuşma terapi merkezi nasıl açılır, ruhsat kimden alınır?

Bağımsız çalışmanın Sağlık Bakanlığı tarafındaki yolu, 29 Mart 2025’te Resmî Gazete’de yayımlanan (sayı 32856) Sağlık Meslek Mensuplarının Serbest Meslek İcrası Hakkında Yönetmelik’tir. Yönetmelik dil ve konuşma terapistini kapsayan meslekler arasında sayar ve özel sağlık meslek hizmet birimi açılmasını düzenler. Başlıca hükümler şunlardır:

Yönetmelik ayrıca birimlerde hastaya sağlık hizmeti verilmesini hekim tanısı ve tedavi planı ya da reçetesi koşuluna bağlayan bir hüküm içerir (madde 16). 2014 tarihli görev yönetmeliğindeki, hekim yönlendirmesi gerekmeyen durumlarla (dil ve konuşma terapisti ne iş yapar yazısında anlatılıyor) birlikte nasıl uygulandığını il sağlık müdürlüğünden yazılı olarak teyit edin.

Birden fazla meslekten ekiple, örneğin terapist, psikolog ve özel eğitimciyle tek çatı altında çalışmak istiyorsanız bu birim türü yetmeyebilir, çünkü ortaklık yalnızca aynı unvandakiler için tanımlıdır. Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı özel eğitim ve rehabilitasyon merkezi gibi başka kurumlar ayrı mevzuata tabidir; bu mevzuatı bu yazıda anlatmıyoruz. Ruhsat koşulları için ilgili il sağlık müdürlüğüne ya da il milli eğitim müdürlüğüne danışın. Yönetmeliğin güncel metnini ve değişiklikleri Mevzuat Bilgi Sistemi’nden kontrol edin.

Vergi türü, fatura ya da serbest meslek makbuzu, sigorta ve prim konusunda oran vermiyoruz; durumunuza göre bir mali müşavir bunu hesaplar.

Ücret ve randevu yönetimini kolaylaştırmak için ne yapılabilir?

Hesapladığınız ücreti ve iptal kurallarını bir kez yazıp tüm danışanlara aynı biçimde vermek, hem adaleti hem zamanınızı korur. Seans planı, kayıt ve ödev gibi yönetim işleri S değişkenini küçülten saatlerdir. Diltigo terapistin yerine geçmez; ama seans planı ve ödev hazırlığı süresini kısaltmaya yardım eden araçlar sunar. Seans takvimi ve raporlar için seans ajandası ve raporlar sayfasına bakabilirsiniz; fiyat bilgisi için fiyatlandırma sayfası geçerlidir.

Bu hafta yapılacak somut iş: son üç ayın takvimini açın, ücretlendirebildiğiniz ve boş kalan saatleri sayın, yukarıdaki formüle koyun ve mali müşavirinizden V değerini isteyin. Sonra ücretinizi, iptal kuralını ve bilgilendirme formunuzu tek sayfada toplayın. Terapistlere yönelik başka yazılar Terapistler İçin bölümünde.

Sıkça Sorulan Sorular

Dil ve konuşma terapistleri için bağlayıcı bir ücret tarifesi var mı?

Serbest meslek icrası yönetmeliği ücret belirlemez. Bir kurum ya da meslek derneği tarife yayımlamışsa güncelini Dil ve Konuşma Terapistleri Derneği’nin ve il sağlık müdürlüğünün sayfalarından kontrol edin. Geçerli bir tarife bulamazsanız ücreti kendi maliyetinizden hesaplarsınız.

Ücretimi sosyal medyada ya da internet sitemde yazabilir miyim?

Sağlık hizmetlerinde tanıtım yönetmeliği ücret, indirim, kampanya ve promosyon bilgisinin tanıtımda yer almasını yasaklar. Danışana ücreti randevu sırasında yazılı bildirmek ayrı bir konudur, ama kendi tanıtım kanallarınızda rakam yazmadan önce il sağlık müdürlüğünden görüş alın.

Hesapladığım ücreti tek fiyat olarak mı uygulamalıyım?

Gerekmez. Değerlendirme seansı hazırlık ve rapor yükü nedeniyle terapi seansından farklı fiyatlanabilir. Önemli olan her hizmet türü için ücretin önceden, yazılı ve aynı kuralla bildirilmesidir; aynı hizmete farklı danışanlara farklı mantıkla fiyat vermek güveni zedeler.

Ücret artışını danışanlara nasıl bildirmeliyim?

Yeni ücreti yürürlüğe girmeden önce yazılı duyurun ve süreci devam eden danışanlara makul bir geçiş süresi tanıyın. Gerekçeyi tek cümleyle yazmak yeter. Sözleşme ya da bilgilendirme formunuzda artış koşulunu baştan belirtmek tartışmayı azaltır.

Vergi ve prim yükünü ücrete nasıl yansıtırım?

Önce hangi vergi türüne ve sigorta statüsüne tabi olduğunuzu belirlemelisiniz; bu bir mali müşavir işidir. Müşavirin vereceği yıllık tahmini yükü on iki aya bölüp formüldeki V değişkenine koyarsınız. Oranlar sık değiştiği için bu yazıda rakam verilmez.

Kaynaklar

• Sağlık Meslek Mensuplarının Serbest Meslek İcrası Hakkında Yönetmelik, Resmî Gazete 29.03.2025, sayı 32856 — https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2025/03/20250329-1.htm
• Sağlık Hizmetlerinde Tanıtım ve Bilgilendirme Faaliyetleri Hakkında Yönetmelik, Resmî Gazete 12.11.2025, sayı 33075 — https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2025/11/20251112-2.htm
• 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San’atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun, ek madde 13 (d) (Mevzuat Bilgi Sistemi) — https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.3.1219.pdf
• ASHA. Code of Ethics (2023) — https://www.asha.org/policy/code-of-ethics/
• Dil ve Konuşma Terapistleri Derneği (DKTD) — https://www.dktd.org/